Moda Girişimciliği ve Hukuki Alt Yapısı
Yukarı
a

I LAW FASHION

Moda Girişimciliği ve Hukuki Alt Yapısı

Günümüzün dijital dünyasında teknoloji ve telekomünikasyondaki gelişmelerle birlikte e-ticaretin gündelik hayatımızda kapladığı yer gün geçtikçe önemli ölçüde artmaktadır. Özellikle 2019 Aralık ayından itibaren dünyanın gündeminde olan COVID-19 salgını kapsamında uygulanan sokağa çıkma kısıtlamaları, karantina uygulamaları ve salgının devamı nedeniyle kalabalık ortamlara girmeye yönelik çekincelerimizle birlikte artık pek çoğumuz mağazalara, alışveriş merkezlerine gitmek yerine evlerimizde bilgisayar başında sanal mağazaları gezmek ve alışverişlerimizi e-ticaret siteleri üzerinden yapmayı tercih eder olduk.  İstatistiklere bakıldığında da Türkiye genelinde e-ticaret hacminin 2020’nin ilk 6 ayında 2019 yılına kıyasla %64 artış göstererek 55 milyar 900 milyon liradan 91 milyar 700 milyon liraya ulaştığı gözlemlenmektedir.

Ülke genelinde e-ticaret hacmindeki önemli artış ve müşterilerin alışveriş alışkanlıklarındaki değişiklikler neticesinde mevcut moda markalarının da bu yeni dijital düzene uyum sağlayarak müşterilerine mağazada satışa ilaveten internet üzerinden satış olanağı sunmaya başladığı görülmektedir. Moda sektöründeki yeni girişimciler ise mağaza açmaksızın kendi internet sitelerini kurarak internet siteleri üzerinden satış faaliyetlerine başlamayı tercih edebilmektedir.

Moda markalarının yıllardır sektörde bulunmaları veya yeni bir girişim olmalarından bağımsız olarak, yeni dijital moda piyasası içerisinde yerlerini kuvvetlendirmek için fiziki satışlardan ziyade internet siteleri üzerinden satışlara ağırlık vermeleri öngörülmektedir. Bu nedenle, internet sitesi kurmak isteyen moda markalarının ve moda girişimcilerinin internet sitelerinin ve elektronik ticaret faaliyetlerinin hukuki alt yapısını doğru ve yürürlükteki mevzuata uygun bir şekilde oluşturmalarının önemi gün geçtikçe artmaktadır.

Bu yazımız ile, internet sitesi kurarak ürünlerini elektronik ortamda satmayı planlayan moda girişimcilerinin girişimlerini doğru bir moda hukuku zemin üzerinde oluşturabilmeleri için elektronik ticaret, internet yayınları ve kişisel verilerin korunması hakkında mevzuatlar kapsamında dikkat etmeleri gereken hususlara yönelik bir yol haritası oluşturmak amaçlanmaktadır.

  • E-Ticaret Satışı Yapmak İsteyen Moda Girişimcileri Moda Hukuku Altyapılarını Nasıl Oluşturmalıdır?

Türkiye Cumhuriyeti mevzuatında elektronik ticaret faaliyetlerinin usul ve esasları ve internet üzerinden faaliyette bulunan kişilerin yükümlülükleri ve sorumluluklarının tayini açısından 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunu (“Elektronik Ticaret Kanunu”) , 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun (“İnternet Kanunu”), 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Hakkında Kanunu (“KVKK”) ve bunların ikincil mevzuatları önem teşkil etmektedir. Moda girişimcilerinin elektronik ticaret faaliyetinde bulunurken hukuki altyapılarını bu mevzuatlarda yer alan hüküm ve koşulları dikkate alarak doğru bir şekilde oluşturmaları gerekmektedir. Bu doğrultuda bu yazımızda moda girişimcilerinin markalarının hukuki alt yapılarını oluştururken dikkat etmeleri gereken hususlar aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır:

  • Elektronik Ticaret Mevzuatı

Moda girişimcilerinin internet üzerinden ürün satışı gerçekleştirmeleri halinde Elektronik Ticaret Kanunu kapsamında tabi olacakları hükümlerin belirlenebilmesi için öncelikle Elektronik Ticaret Kanunu kapsamında “elektronik ticaret” ve “hizmet sağlayıcı” tanımları kapsamına girip girmediklerinin incelenmesi gerekmektedir. Elektronik Ticaret Kanunu’nda elektronik ticaret “Fiziki olarak karşı karşıya gelmeksizin, elektronik ortamda gerçekleştirilen çevrim içi iktisadi ve ticari her türlü faaliyet” ve hizmet sağlayıcı “Elektronik ticaret faaliyetinde bulunan gerçek ya da tüzel kişiler” olarak tanımlanmaktadır.

Bu tanımlar doğrultusunda moda girişimcileri tarafından kurulan internet siteleri üzerinden müşteriler ile fiziki olarak bir araya gelmeksizin yapılan satış faaliyetleri elektronik ticaret olarak değerlendirilecek olup moda girişimcileri hizmet sağlayıcı olarak Elektronik Ticaret Mevzuatı kapsamında aşağıdaki yükümlülüklere tabi olacaktır.

  • Bilgi Verme Yükümlülüğü

Moda girişimcileri, Elektronik Ticaret Kanunu Madde 3 ve Elektronik Ticarette Hizmet Sağlayıcı ve Aracı Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik  (“Elektronik Ticaret Yönetmeliği”) Madde 5 uyarınca elektronik ticaret faaliyetine başlamadan önce aşağıdaki bilgileri internet sitesinde eksiksiz olarak bulundurmakla yükümlüdür:

  • Alıcıların kolayca ulaşabileceği şekilde ve güncel olarak tanıtıcı bilgilerini,
  • Tebligata elverişli KEP adresi, elektronik posta adresi ve telefon numarası ile varsa işletme adı veya tescilli marka adı.
  • Mensubu olduğu meslek odası ve varsa üyesi olduğu sektörel kuruluşlar ile meslekle ilgili davranış kuralları ve bunlara elektronik olarak ne şekilde ulaşılabileceğine ilişkin bilgiler.
  • Ticaret unvanı, MERSİS numarası ve merkez adresi.
  • Sözleşmenin kurulabilmesi için izlenecek teknik adımlara ilişkin bilgileri,
  • Sözleşme metninin sözleşmenin kurulmasından sonra, hizmet sağlayıcı tarafından saklanıp saklanmayacağı ile bu sözleşmeye alıcının daha sonra erişiminin mümkün olup olmayacağı ve bu erişimin ne kadar süreyle sağlanacağına ilişkin bilgileri,
  • Veri girişindeki hataların açık ve anlaşılır bir şekilde belirlenmesine ve düzeltilmesine ilişkin teknik araçlara ilişkin bilgileri,
  • Uygulanan gizlilik kuralları ve varsa alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmalarına ilişkin bilgileri.

  • İşlem Rehberi Bulundurma Zorunluluğu

Elektronik Ticaret Kanunu Madde 4 ve Elektronik Ticaret Yönetmeliği Madde 7 uyarınca moda girişimcileri, internet sitelerinde müşterileri tarafından doğrudan ulaşılabilecek şekilde ana sayfada bir “işlem rehberi” bulundurmakla yükümlüdür. İşlem rehberi içerisinde aşağıdaki bilgileri güncel olarak bulundurmakla yükümlüdür:

  • Sözleşmenin kurulabilmesi için ilgili ürünün seçilmesi, teslimat ve ödeme bilgilerinin girilmesi ile siparişin onaylanması gibi gerekli aşamaları gösterir şekilde teknik adımlar,
  • Elektronik ticarete ilişkin sözleşmenin, elektronik ortamda saklanıp saklanmayacağı ile bu sözleşmeye alıcının daha sonra aynı ortamda erişiminin mümkün olup olmayacağı ve bu erişimin ne kadar süreyle sağlanacağına ilişkin bilgi,
  • Alıcının siparişi vermeden önce veri girişindeki hatalarını açık ve anlaşılır bir şekilde belirleyebilmesi ve düzeltebilmesi amacıyla özet sipariş formu ile geri al ve değiştir gibi teknik araçların sunulacağına ilişkin bilgi,
  • Elektronik ticaret işlemleri nedeniyle elde ettiği kişisel verilere ilişkin gizlilik kuralları,
  • Alıcıyla arasında uyuşmazlık çıkması halinde varsa alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmaları.

Önemle belirtmek gerekir ki, bilgilendirme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi durumunda Elektronik Ticaret Kanunu’nun 12. maddesi uyarınca moda girişimcilerinin bin Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar idari para cezası ile karşılaşma riski bulunmaktadır.

Bu nedenle, moda girişimcilerinin elektronik ticaret mevzuatı kapsamında elektronik ticaret faaliyetinde bulunacakları internet sitelerinde faaliyetlerine başlamadan önce bulundurulması zorunlu olan yukarıdaki bilgileri ve işlem rehberini eklemeleri oldukça önemlidir.

  • Siparişlere İlişkin Yükümlülükler

Moda girişimcileri Elektronik Ticaret Yönetmeliği Madde 8 uyarınca internet sitesinde müşterilerinin ürün siparişlerine ilişkin olarak aşağıdaki hususları sağlamakla yükümlüdür:

  • İkinci el mallar ayrı kategoride satışa sunulmalıdır,
  • İnternet sitesi üzerinden ve/veya harici olarak verilen siparişin onaylanması aşamasında ve ödeme bilgilerinin girilmesinden önce, vergi masrafları da dâhil olmak üzere alıcının ödeyeceği toplam bedel ve sözleşmenin diğer şartları müşteriler tarafından açıkça görülüyor olmalıdır,
  • Ürünlerin toplam bedeli, fiyatın hesaplanma usulü ve buna ilişkin ek masrafların ödenebileceği bilgisi paylaşılmalıdır,
  • Siparişin onaylanmasından önce veri giriş hatalarını belirleyebilmesi için sipariş özetini ve bu hatalarını düzeltebilmesi için geri al ve değiştir gibi uygun, etkili ve kolay erişilebilir teknik araçlara internet sitesinde yer verilmelidir,
  • Sözleşme hükümlerinin ve genel işlem şartlarının, müşteriler tarafından yeniden görülebilmesi, basılı bir şekilde kullanılabilmesi ve saklanabilmesi amacıyla söz konusu hususlar alıcıya fiziki veya elektronik ortamda gönderilmelidir.

Ayrıca, internet sitesi üzerinden elektronik ticaret faaliyetinde bulunmak isteyen moda girişimcileri Elektronik Ticaret Yönetmeliği Madde 9 uyarınca internet sitesi üzerinden siparişin alındığını elektronik posta, kısa mesaj, telefon araması, faks gibi araçlardan en az biriyle gecikmeksizin müşterilerine bildirmekle yükümlüdür.

Bu kapsamda moda girişimcilerinin internet sitesinde ürün siparişi veren müşterilerine yukarıda belirtilen hususları sağlaması ve siparişlerin teyidini belirlemiş olduğu iletişim vasıtası ile müşterilere ulaştırması gerekmektedir.

Moda girişimcilerinin siparişe ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmemeleri durumunda Elektronik Ticaret Kanunu’nun 12. Maddesi uyarınca bin Türk lirasından on bin Türk lirasına kadar idari para cezası ile karşılaşma riskleri bulunmaktadır.

  • Ticari Elektronik İleti Onayı Alma ve İleti Yönetim Sistemine Kayıt Yükümlülüğü

Elektronik Ticaret Kanunu kapsamında elektronik ticaret faaliyetlerinde bulunan hizmet sağlayıcılarının mal ve hizmetlerini tanıtmak, pazarlamak ya da işletmesinin tanınırlığını arttırmak amacıyla elektronik iletişim araçlarıyla yaptığı her türlü ticari iletişim ticari elektronik ileti olarak adlandırılmaktadır. Bu kapsamda ticari amaçlar geniş yorumlanmaktadır. Örneğin, doğum günü mesajları gönderiminin veya bayram tebriklerinin, müşteriler nezdinde marka değerini ve sadakatini artırdığı için ticari niyetle yapıldığı kabul edilmektedir.

Bu doğrultuda, moda girişimcileri açısından da elektronik ticaret faaliyetleri kapsamında müşterilerine telefon, SMS, e-mail gibi elektronik ortamda gönderecekleri  her türlü ileti ticari elektronik ileti olarak adlandırılacak olup Elektronik Ticaret Kanunu ve Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik (“Elektronik İletiler Yönetmeliği”) ile belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde ticari elektronik ileti onayı alınması gerekecektir. Mevzuat kapsamında fiziki olarak gönderilen iletiler (örneğin kurye, kargo, posta yolları ile) onay yükümlülüğü kapsamında değerlendirilmemektedir.

Bu onay, moda markaları tarafından ilgili ticari elektronik ileti gönderilmeden önce her türlü elektronik ya da ıslak imzalı olması kaydıyla fiziki ortamda alınabilmektedir. Bu doğrultuda alınan onay, alıcının mevzuattan kaynaklanan ticari elektronik iletiyi reddetme hakkını kullanmasına dek geçerlidir. Moda markaları tarafından önemle dikkat edilmesi gereken bir husus alıcıların diledikleri zaman, hiçbir gerekçe belirtmeksizin ticari elektronik iletileri almayı reddetme hakkına sahip olmalarıdır.

Onayın içeriği alıcının ticari elektronik ileti gönderilmesini kabul ettiğine dair olumlu irade beyanı, adı ve soyadı ile elektronik iletişim adresi olarak şekillendirilebilir. Ticari elektronik ileti onayının internet sitesi üzerinden alındığı durumlarda onayın alındığı ve alıcının reddetme imkânı bulunduğu bilgisi alıcının belirtmiş olduğu elektronik iletişim adresine yirmi dört saat içinde iletilmelidir. Önemle belirtmek gerekir ki, moda markaları internet sitesinde ürün satışının temini için ticari elektronik ileti onayı verilmesini ön şart olarak ileri sürmemelidir.

Elektronik İletiler Yönetmeliği madde 6 kapsamında moda markalarının aşağıdaki ticari elektronik iletilerin alıcılara gönderilmesi için onay almaları gerekmeyecektir:

  • Müşterilerin kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla iletişim bilgilerini vermesi hâlinde, temin edilen mal veya hizmetlere ilişkin değişiklik, kullanım ve bakıma yönelik ticari elektronik iletiler,
  • Devam eden abonelik, üyelik durumu ile tahsilat, borç hatırlatma, bilgi güncelleme, satın alma ve teslimat veya benzeri durumlara ilişkin bildirimleri içeren iletiler ve hizmet sağlayıcıya ilgili mevzuatla getirilen bilgi verme yükümlülüğü durumları,
  • Tacir veya esnaf olan alıcıların elektronik iletişim adreslerine gönderilen ticari elektronik iletiler.

Bu durumda örneğin; moda markalarının satmış olduğu bir ürünün değiştirilmesini isteyen müşterinin kendisi ile iletişime geçerek bu talebini iletmesi halinde yollamış olduğu ticari elektronik iletiler bakımından onay yükümlülüğü bulunmayacaktır. Aynı şekilde, moda markasının, müşterisinin tacir veya esnaf olması halinde bu kişilere göndermiş olduğu ticari elektronik iletiler için de onay alması gerekmeyecektir.

Elektronik İletiler Yönetmeliği ile elektronik ticaret faaliyeti gösteren kişiler için gelen bir diğer önemli düzenleme ise ticari elektronik ileti onayı alınmasına, reddetme hakkının kullanılmasına ve şikâyet süreçlerinin yönetilmesine imkân tanıyan bir sistem olan Ticari Elektronik İleti Yönetim Sistemi’nin (“İYS”) kurulmasıdır. İYS ile birlikte elektronik ticaret faaliyetinde bulunan hizmet sağlayıcıların onay yükümlülüğüne ilişkin olarak bağlayıcı ve sistematik bir düzen getirilmesi amaçlanmaktadır.

İYS düzenlemesi kapsamında hizmet sağlayıcılar İYS kaydı yaptırmak ve daha önceden almış oldukları tüm onayları 1 Aralık 2020’den önce sisteme aktarmak zorundadır. 1 Aralık 2020 tarihinden sonra da ticari elektronik ileti onayları İYS üzerinden alınacak olup İYS üzerinden alınmayan onayların ise en geç üç gün içerisinde İYS’ye kaydedilmesi gerekecektir. Zira, mevzuat gereğince, İYS’ye aktarılmamış tüm ticari elektronik ileti onayları geçersiz kabul edilecektir.

İYS, 1 Aralık 2020 tarihinden sonra alıcıların kullanımına da açılacak olup, alıcılar e-devlet sistemi üzerinden gerçekleştirdikleri giriş ile ticari elektronik ileti onayı vermiş oldukları hizmet sağlayıcılarını görebilecek olup diledikleri zaman mevzuat kapsamındaki reddetme haklarını kullanarak daha önce vermiş oldukları onayı kaldırma veya daha önce onay vermedikleri bir hizmet sağlayıcısına İYS üzerinden onay verme imkanına da sahip olacaklardır.

Ticari elektronik iletiler tüm sektörlerde olduğu gibi moda markaları açısından da ürünlerini pazarlamak ve müşterileri ile iletişim sağlamak açısından oldukça önemlidir. Özellikle moda girişimcileri moda sektöründe yerlerini oluşturmak için markalarını tanıtma ve pazarlama amaçları ile ticari elektronik ileti gönderme yöntemine başvuracaktır. Bu yeni düzenlemeler kapsamında, moda girişimcilerinin ürünlerinin satışı için internet sitelerinin hukuki alt yapılarını oluştururken ticari elektronik ileti onay metinlerini ve mekanizmalarını oluşturmaları ve onay almaksızın müşterilerine ticari elektronik ileti göndermemeleri önem kazanmaktadır.

Bu doğrultuda, moda girişimcileri hizmet sağlayıcı olarak faaliyette bulunmadan önce ileti yönetim sistemi kayıtlarını gerçekleştirerek ticari elektronik ileti onay ve ret işlemlerini bu sistem üzerinden düzenli olarak takip etmelidir. Zira mevzuat uyarınca ticari elektronik ileti onayı almaksızın gönderilen ticari iletiler hem elektronik ticaret mevzuatına hem de kişisel verilerin korunması mevzuatına aykırılık teşkil etmekte olup ihlalin niteliğine ve boyutuna göre hizmet sağlayıcılarının 2.000 Türk Lirası’ndan 2.000.000 Türk Lirası’na kadar idari para cezası yaptırımı ile karşılaşma riski bulunmaktadır. 

  • Elektronik Kayıtları Saklama Yükümlülüğü

Elektronik Ticaret Yönetmeliği Madde 10 uyarınca moda girişimcilerinin internet sitesinde gerçekleştireceği ürün satışlarına istinaden olası bir şikâyet ya da yargılama ile karşılaşmaları durumunda uyuşmazlığın çözümünde ispat yükümlülüğü kendilerinde olacaktır. Bu sebeple internet siteleri üzerindeki faaliyetlere ilişkin elektronik kayıtların tutulması önem kazanmaktadır. İlgili madde hükmü uyarınca moda girişimcileri elektronik ticaret işlemlerine ilişkin elektronik kayıtları işlem tarihinden itibaren üç yıl süreyle saklamak ve talep halinde bu kayıtları Ticaret Bakanlığı’na sunmakla yükümlüdür.

Bu kapsamda, moda girişimcilerinin elektronik ticaret faaliyetlerine başlamadan önce internet satışlarına ilişkin olarak elektronik ortamda bulunan bilgi ve belgelerin kayıtlarının tutulabilmesi için gerekli teknik altyapıyı kurmaları ve bu kayıtları üç yıl süre ile güvenli bir şekilde saklamaları oldukça önemlidir.

  • ETBİS’e Kayıt Yükümlülüğü

Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi ve Bildirim Yükümlülükleri Hakkında Tebliğ kapsamında oluşturulan Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi (ETBİS) hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcıların kayıt altına alınması, elektronik ticaret verilerinin toplanması, bu verilerin işlenerek istatistiki bilgilerin üretilmesi amacıyla Ticaret Bakanlığı tarafından oluşturulmuş bir bilgi sistemidir. Tebliğ’in 5. Maddesi kapsamında ETBİS’e kayıt yükümlülüğü olanlar aşağıdaki gibi sıralanmıştır:

  • Kendilerine ait elektronik ticaret ortamında faaliyet gösteren hizmet sağlayıcılar.
  • Aracı hizmet sağlayıcılar.
  • Yurt içinde yerleşik olup yurt içinde elektronik ticaret faaliyetinde bulunmamakla birlikte yurt dışında yerleşik bir aracı hizmet sağlayıcı üzerinden sözleşme yapan veya sipariş alan hizmet sağlayıcılar.

Moda girişimcileri şayet ürünlerini kendi internet siteleri üzerinden satmayı planlıyorlarsa, elektronik ticaret faaliyetlerine başlamadan önce hizmet sağlayıcı olarak ETBİS’e kaydolmaları gerekmektedir.

  • Kişisel Verilerin Korunması Yükümlülüğü

Elektronik Ticaret Yönetmeliği Madde 10 uyarınca moda girişimcileri sundukları ürün satış hizmetleri nedeniyle elde ettikleri kişisel verilerin muhafazasından ve hukuka aykırı olarak bunlara erişilmesini ve işlenmesini önlemek amacıyla gerekli tedbirlerin alınmasından sorumludur. Bu kapsamda, kişisel veriler, ilgili kişinin açık irade beyanını içerecek şekilde önceden onayı alınmaksızın üçüncü kişilerle paylaşılamaz, işlenemez ve başka amaçlarla kullanılamaz. Moda girişimcileri, müşterilerine ait kişisel verileri toplamaya başladığı anda veri sorumlusu olarak değerlendirildiğinden verilerin elde edilmesi, işlenmesi, korunması, saklanması ve imhasına dair yürürlükteki mevzuata uymakla yükümlü olup bu doğrultuda veri sorumlusu olarak gizlilik politikasını oluşturup işlediği kişisel verilere dair aydınlatma yükümlülüğünü yerine getiriyor olmalıdırlar. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin daha detaylı bilgilendirme yazımızın 4. bölümünde yapılmıştır.

  • İnternet Yayınları Mevzuatı

Ülkemizde internet yayınları ve internet üzerinden gerçekleştirilen faaliyetler 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun (“İnternet Kanunu”) ve İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (“İnternet Yönetmeliği”) başta olmak üzere bu kanunun ikincil mevzuatı kapsamında düzenlenmektedir. İnternet yayınlarını düzenleyen mevzuat kapsamında moda girişimcilerinin internet siteleri üzerinden elektronik ticaret faaliyetlerini sürdürürken uymaları gereken usul ve esasların tespiti açısından aşağıdaki tanımlar önem teşkil etmektedir:

  • İçerik Sağlayıcı: İnternet ortamı üzerinden kullanıcılara sunulan her türlü bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan gerçek veya tüzel kişileri,
  • İnternet ortamı: Haberleşme ile kişisel veya kurumsal bilgisayar sistemleri dışında kalan ve kamuya açık olan internet üzerinde oluşturulan ortamı,
  • İnternet ortamında yapılan yayın: İnternet ortamında yer alan ve içeriğine belirsiz sayıda kişilerin ulaşabileceği verileri ifade etmektedir.

Bu kapsamda internet sitesi kurmak suretiyle ürün satışı faaliyetleri gerçekleştirerek moda sektörüne giriş yapmayı hedefleyen moda girişimcilerinin internet siteleri “internet ortamı”, internet sitelerinde paylaştıkları veriler “internet ortamından yapılan yayın” ve kendileri ise internet sitelerinde sağladıkları bilgi ve veriler nedeniyle “içerik sağlayıcı” olarak değerlendirilecek olup internet mevzuatındaki düzenlemelere tabi olacaklardır. Bu nedenle, moda girişimcileri açısından faaliyetlerine başlamadan önce internet mevzuatında içerik sağlayıcılar için öngörülen yükümlülük ve sorumlukların tayini ile bu doğrultuda internet sitelerinin hukuki altyapılarının oluşturulması önem kazanmaktadır.

  • Kullanıcıları Bilgilendirme Yükümlülüğü

Moda markalarının içerik sağlayıcı olarak yerine getirmek zorunda olduğu yükümlülükler arasında yer alan “Bilgilendirme Yükümlülüğü” İnternet Yönetmeliği’nin 5. Maddesinde düzenlenmiş olup moda markaları aşağıda belirtilen tanıtıcı bilgileri, internet sitelerini ziyaret eden müşterilerinin ana sayfadan doğrudan ulaşabileceği şekilde ve iletişim başlığı altında doğru, eksiksiz ve güncel olarak bulundurmakla yükümlüdür:

  • Unvanı ve sorumlu kişiler, vergi kimlik numarası veya ticaret sicil numarası,
  • Merkezinin bulunduğu yer,
  • Elektronik iletişim adresi ve telefon numarası,
  • Sunduğu hizmet, bir merciin iznine veya denetimine tabi bir faaliyet çerçevesinde yapılıyor ise, yetkili denetim merciine ilişkin bilgiler.

Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda İnternet Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca moda markalarının iki bin Türk lirasından elli bin Türk lirasına kadar idari para cezası ile karşılaşma riski bulunmaktadır.

  • Sunmuş Olduğu İçeriklere İlişkin Sorumluluğu

Moda markaları internet mevzuatı kapsamında internet siteleri üzerinde sunmuş oldukları her türlü içerikten sorumludurlar. Moda markalarının internet sitelerinde paylaşmış olduğu yazılar, görseller, ürünlere ilişkin bilgiler, fotoğraflar ve internet sitesi ziyaretçilerine sağlayacağı her türlü bilgi ve veri mevzuat kapsamında içerik olarak sayılmaktadır. Bu nedenle, moda markaları bu sorumluluklarını her zaman göz önünde bulundurarak internet sitelerinde sunmak üzere hazırlayacakları veya temin edecekleri her türlü bilgi, belge, görsel, fotoğraf vb. verilerin herhangi bir hukuka aykırılık teşkil edip etmediği veya herhangi bir kişi veya kurumun haklarını ihlal eder nitelikte olup olmadığını dikkatle kontrol etmelidir.

Örneğin; moda girişimcisinin internet sitesinde ünlü bir kişinin görselini izinsiz olarak kullanması halinde bu yayın ilgili kişinin kişilik haklarının ihlaline neden olacaktır. Bir başka örnek vermek gerekirse, bir kişi veya kurumun Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli olan markası veya tasarımının ilgili kişi veya kurumdan lisans almaksızın internet sitesinde kullanılması da 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında marka veya tasarım hakkına tecavüz teşkil edecek olup moda girişimcisinin aleyhine hukuki ve cezai yaptırımlar doğmasına sebep olabilecektir.  

Önemle belirtmek gerekir ki, moda girişimcileri internet sitelerinde başkalarına ait içerikleri link paylaşmak suretiyle bilgi amaçlı olarak veya başkalarına ait bağlantılara veya internet sitelerine yönlendirmek amacıyla paylaştıklarında bu başkalarına ait link, bağlantı veya internet sitelerindeki içeriklerden sorumlu olmamaktadır. Ancak mevzuat kapsamında içerik sağlayıcılarının sağlanan içeriklerden sorumluluklarına ilişkin düzenlenen bu istisna içerik sağlayıcılarının bağlantı verilen bu içeriği benimsediği ve internet sitesi ziyaretçilerinin bu içeriklere ulaşmasını amaçladığı açıkça belli olduğu takdirde uygulanmamaktadır. Bu nedenle, moda girişimcileri internet sitelerinde müşterilerini üçüncü kişilere ait içeriklere link, bağlantı veya internet sitesine yönlendirmeyi amaçlıyor ise üçüncü kişilere ilişkin bu içeriklerin benimsenmediği ve bu içeriklerin doğruluğu veya hukuka uygunluğu bakımından herhangi bir taahhütte bulunmadığını açıkça belirtmelidir.

  • Hukuka Aykırı İçeriğin Yayından Çıkarılması Taleplerine ve Cevap Hakkına İlişkin Sorumluluk

İçerik sağlayıcılar için internet mevzuatında öngörülen bir diğer yükümlülük ise İnternet Yönetmeliği’nin 10. maddesi uyarınca kendisine içerik nedeniyle hakları ihlal edildiği iddiası ile başvuran kişilerin ilgili içeriğin internet sitelerinde yayından çıkarılması ve içerik sağlayıcı tarafından bu talebe hazırlanan cevabın bir hafta süreyle internet sitesinde yayınlanması talebini iki gün içerisinde yerine getirmektir. Mevzuat kapsamında içerik sağlayıcılar bu gibi talepleri iki gün içerisinde yerine getirmediği takdirde talepleri reddetmiş sayılır ve talebi reddedilmiş sayılan kişi ilgili sulh ceza mahkemesine başvurarak talebinin yerine getirilmesini ister ise, sulh ceza hakiminin kesinleşen kararının tebliğinden itibaren iki gün içerisinde içerik sağlayıcısının içeriği yayından çıkararak hazırladığı cevabı yayımlama yükümlülüğü bulunmaktadır.

Moda girişimcilerinin içerik sağlayıcı olarak internet sitelerinde yürütecekleri faaliyetlerine ilişkin kendilerine ulaşan talepleri dikkatle takip ederek saklamaları ve taleplere ilişkin ilgili başvuru sahiplerine yazılı olarak dönüş yapmaları oldukça önemlidir. Aksi takdirde internet mevzuatında yer alan şartlara uygun olarak ve süresinde yerine getirilmeyen sulh ceza hakimliği kararları moda şirketinin yayın sorumlusunun altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmasına sebep olabilmektedir.

  • Hangi Hallerde İnternet Sitesine Erişim Engellenebilir?

İnternet Kanunu’nda en son yapılan değişiklikle eklenen bir hüküm ile internet ortamında yayınlanan bir içeriğin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda yer alan aşağıdaki suçlardan birini oluşturduğu yönünde yeterli şüphe bulunması halinde ilgili içeriğin çıkarılmasına ve/veya ilgili internet sitesine erişimin engellenmesine karar verilebilecektir:

  • İntihara yönlendirme (madde 84),
  • Çocukların cinsel istismarı (madde 103, birinci fıkra),
  • Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma (madde 190),
  • Sağlık için tehlikeli madde temini (madde 194),
  • Müstehcenlik (madde 226),
  • Fuhuş (madde 227),
  • Kumar oynanması için yer ve imkân sağlama (madde 228).

Bu kapsamda, internet sitesine erişimin engellenmesi ve idari yaptırımlar ile karşılaşmamak için moda girişimcilerinin internet sitelerinde yer verdikleri veya yer vermeyi planladıkları içerikleri detaylı bir şekilde inceleyip mevzuata uygunluk, üçüncü kişi ve kurumların haklarına ilişkin ihlal oluşturup oluşturmadıkları ve yukarıdaki suçlardan birini teşkil edip etmedikleri yönünden hukuki ekipleri ile analiz etmeleri oldukça önemlidir.

  • Kişisel Verilerin Korunması Mevzuatı

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kişisel verilerin işlenme şartlarını, kişisel verilerin işlenmesinde kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin korunmasını ve kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esasları düzenlemek amaçlarını taşımaktadır. KVKK, kişinin mahremiyetinin korunması ile veri güvenliğinin sağlanması amacıyla kişisel verileri işlenen gerçek kişiler ile bu verileri tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla işleyen gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanmaktadır.

Kişisel verilerin KVKK ile uyumlu olarak işlenebilmesi için kural olarak mevzuatta öngörülen rızayı gerektirmeyen haller dışında kişisel verisi işlenen ilgili kişinin açık rızası aranmaktadır. Kişisel veri kavramı ise, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi ifade etmektedir. Verinin bir gerçek kişiye ilişkin olması ve bu kişinin de belirli ya da belirlenebilir nitelikte olması halinde kişisel veriden söz etmek mümkün olmaktadır. Kişisel verilere örnek olarak; kişinin adı, soyadı, eğitim durumu, medeni hali, adresi, e-posta adresi, aile bilgileri, fotoğrafı vb. gösterilebilir.

Kişisel verilerin işlenmesi; kişisel verilerin tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanması, muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden düzenlenmesi, açıklanması, aktarılması, devralınması, elde edilebilir hâle getirilmesi, sınıflandırılması ya da kullanılmasının engellenmesi gibi ve bunlarla sınırlı olmamak üzere veriler üzerinde gerçekleştirilen her türlü işlemi ifade eder.

Bu kapsamda moda girişimcileri elektronik ticaret faaliyetlerini gerçekleştirmeyi planladıkları internet siteleri üzerinden müşterilerine ait kişisel verileri işlemeleri ve veriler üzerinden herhangi bir işlem yapmaları durumlarında veri sorumlusu olarak aydınlatma yükümlülüğü, veri güvenliği sağlama yükümlülüğü gibi yükümlülükler dâhil olmak üzere KVKK kapsamında düzenlenen sorumluluk ve yükümlülüklere tabi olacaklardır. Moda girişimcilerinin kişisel verileri KVKK ile uyumsuz bir şekilde işlemesi veya işlenmelerini gerektiren geçerli sebeplerin ortadan kalkması halinde anonim hale getirmemesi, yok etmemesi veya silmemesi durumlarında KVKK kapsamında 9.013 Türk Lirası’ndan 1.802.641 Türk Lirası’na kadar idari para cezası ile karşılaşma riski bulunmaktadır. Para cezalarının meblağları düzenli olarak güncellenmekte olup, bu miktarlar 2020 yılı içerisinde açıklanmıştır.

Bu nedenlerle, moda girişimcilerinin internet sitelerinde elektronik ticaret faaliyetlerine başlamadan önce KVKK kapsamındaki yükümlülükleri ile uyumlu bir şekilde internet sitelerinin hukuki alt yapılarını oluşturmaları çok önemlidir. Bu doğrultuda, moda girişimcisinin elektronik ticaret faaliyetleri nedeniyle işlemekte olduğu kişisel veri ve ilgili kişi kategorilerini tasnif ederek kişisel verilerin korunmasına ilişkin bir şirket politikası oluşturması, kişisel verilerin korunması ve ilgili mevzuata uyulabilmesi için teknik, idari, hukuki gerekli tüm tedbirlerin alınması, kişisel verileri işlenmesi muhtemel çalışanları, internet sitesi ziyaretçileri müşterileri ve diğer kişiler için kişisel verilerin işlenmesine ilişkin aydınlatma metinleri ve rıza beyanları oluşturması gerekmektedir.

Moda girişimcilerinin kişisel verilerin korunmasına ilişkin politika, aydınlatma metni ve rıza metinlerini faaliyete başlamadan önce hazırlamak suretiyle hukuki alt yapılarını ve internet sitesinde kişisel verilerin korunması için gerekli teknik alt yapıları oluşturmaları faaliyete başladıktan sonra potansiyel ihlallerin ve idari yaptırımların önüne geçecek olması açısından yararlı olacaktır.

  • Sonuç

Günümüzün dijitalleşen dünyası, internet ve teknolojinin gündelik hayatımızda yerinin sürekli olarak artması ve 2020 yılında COVID-19 salgını moda sektöründe müşterilerin alışveriş alışkanlıklarında ve moda markalarının iş yapma modellerinde etkisini göstermektedir. Ülkemizde dijital düzene ayak uydurarak internet üzerinden satış yapmaya başlayan moda markalarının sayısı ve elektronik ticaret hacmi gün geçtikçe artmaktadır.

Ülkemizde son yıllarda büyüyen elektronik ticaret hacmi ve artış gösteren internet kullanımı ile bu alanlarda uygulanacak usul ve esasların da hukuki bir düzen çerçevesinde belirlenmesi ihtiyacı doğrultusunda elektronik ticaret mevzuatı ve internet yayınlarına ilişkin mevzuat yürürlüğe girmiş olup etkin olarak uygulanmaktadır. Bu mevzuatlar çerçevesinde internet üzerinden faaliyette bulunacak olan kişi ve kurumlara faaliyet alanlarına göre önemli yükümlülük ve sorumluluklar yüklenmektedir. İnternet siteleri üzerinden faaliyet göstermek isteyen moda markaları açısından elektronik ticaret mevzuatı kapsamında hizmet sağlayıcı olarak bilgi verme, siparişe ilişkin ticari elektronik ileti onayı alma, elektronik kayıtları saklama, kişisel verileri koruma, ETBİS’e kayıt yükümlülükleri ve internet mevzuatı kapsamında içerik sağlayıcı olarak kullanıcılarını bilgilendirme, internet sitesinde sunulan içerikten sorumluluk ve hukuka aykırı içeriklerin yayından çıkarılması yükümlülükleri önem teşkil etmektedir. Ayrıca, moda markaları verilerin korunması mevzuatı kapsamında internet üzerinden faaliyette bulunurken elde edilen kişisel verilerin de işlenmesi, saklanması ve imhasına yönelik belirli kurallar ve politikalar oluşturarak bunları etkin bir şekilde uygulamalıdır.

Bu yazımızda paylaşmış olduğumuz bilgiler kapsamında, moda sektöründe elektronik ticaret faaliyetinde bulunmak isteyen moda girişimcilerinin markalarını yapılandırırken elektronik ticaret mevzuatı, internet yayınları mevzuatı ve kişisel verilerin korunması mevzuatı kapsamında kendilerine uygulanabilir yükümlülük ve sorumluluklarını tayin ederek bir hukuki altyapı kurmaları çok önemlidir. Zira, bu mevzuatlar kapsamında öngörülen sorumluluk ve yükümlülüklerin ihlali halinde çok yüksek idari para cezaları ile karşılaşma riskleri bulunmaktadır. Bu nedenle, bir moda markasının henüz girişim aşamasında iken doğru ve etkin bir hukuki alt yapı oluşturarak faaliyetlerine başlamasının, mevzuat ihlali nedeniyle karşılaşabileceği risklerin bertaraf edilmesi ve güçlü bir marka değerine sahip olması açısından oldukça önemli olduğu kanaatindeyiz.

Sena Göngördü

Sena Göngördü

Attorney at Law at Kesikli Law Firm

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

İçeriği beğendiniz mi?

tr_TRTR

Moda

Hukuku

Eğitimleri

Başlıyor.

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp

Sign up for our Newsletter

iPhone

Lorem ipsum dolor sit amet

MacBook

Sed do eiusmod tempor incididunt

iPad

Tempor incididunt ut labore et dolore