Banksy, Eserlerine Sahip Çıkmak İçin Kimliğini Açıklar mı? - I LAW FASHION
Yukarı
a

I LAW FASHION

Banksy, Eserlerine Sahip Çıkmak İçin Kimliğini Açıklar mı?

Son dönemlerin en meşhur grafiti sanatçılarından biri olan Banksy’i duvarlara çizdiği grafitilerle tanıyoruz. Onu bu kadar gizemli kılan ise, şu zamana kadar kimsenin kimliğini bilmiyor olması. Birçok caddenin duvarını süsleyen eserlerinin arasında herkes tarafından en bilineni, zamanında Kudüs’te bir duvara çizdiği “Flower Thrower” eseri.

Banksy yaklaşık iki senedir, bu eseri için marka hukuku kapsamında bir dava sürdürüyor. Her şey, birkaç yıl önce “Full Colour Black” adlı bir tebrik kartı şirketinin Banksy’nin “Flower Thrower” eserini kartlarında izinsiz bir şekilde kullanmasıyla başladı. “Full Colour Black”, İngiliz sokak sanatçısının eserini kart üzerinde illüstrasyon olarak kullanabileceğini çünkü illüstrasyon yapan kişinin “anonim” olduğunu savundu. Bunun üzerine Banksy’nin avukatı, bu eseri sanatçı adına tescil ettirmek için tebrik kartı firması aleyhinde Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi’ne (EUIPO) başvuruda bulundu. EUIPO dosyayı incelemesinden tam iki yıl sonra bugün, marka hukuku uyuşmazlığında Banksy’nin aleyhine karar verdi. Alınan kararda, Banksy’nin kimliğini gizlediği için telif hakkı, bir başka ifadeyle eser üzerindeki hakkını, talep edemeyeceği belirtildi. Toplanan heyete göre, kimliği gizli olan bir kişinin eser üzerindeki mutlak hak sahipliği söz konusu olamaz.

Bu dava, sanat eserlerinin marka hukuku kapsamında tescil edilmesiyle tekel hakkı doğurup doğuramayacağı sorusunu gündeme getiriyor. Telif hakkı ve marka hukuku açısından ticari markalar farklı fikri ve sınai mülkiyet haklarıdır. Telif hakkı koruma süresiyle sınırlıdır, ticari markaların koruma süresi ise sürekli olarak yenilenebilir. Bir sanat eserinde marka hakkı, sanatçıya onun üzerinde sürekli bir tekel hakkı verebilir. Telif hakkı, resimler, çizimler gibi sanatsal çalışmaları korumayı amaçlarken marka hakkı, tüketicilerin şirketlerin ürünlerini/hizmetlerini ayırt etmelerini sağlayan logo ve işaretleri korur. Banksy’nin dava sürecinde, fikri mülkiyet hukuku kapsamında, eser hakkı üzerinden ilerlemeyip marka hakkını iddia etmesinin nedeni nedir? Cevabı çok basit. Sanatçının eser üzerinde telif hakkına sahip olduğunu göstermesi, kimliğini deşifre etmesi demek. Bu da yıllardır gizemi çözülemeyen sanatçının kimliğinin ortaya çıkmasına sebebiyet verebilir.

Bu sebeple, söz konusu uyuşmazlık bir başka noktayı da tartışmaya açıyor. EUTM (European Union Trade Mark)’ ye göre, sokak sanatçılarının grafitileri duvarlara, hukuka aykırı şekilde, yani mülk sahibinin izni olmadan yaptığını, aynı zamanda grafitilerin halka açık yerlere yerleştirildiğini düşünürsek eser sahibi grafiti üzerinde telif hakkı talep edemez. İşte tam da bu yüzden Banksy, fikri mülkiyet hukuku kapsamında eser hakkının (telif hakkının) “kaybedenler için” olduğuna inanıyor. Bu argüman beraberinde birçok tartışmayı getiriyor. Bazı avukatlar ve akademisyenlere göre, sokak sanatçılarının duvarlara yaptığı grafitiler için telif hakkı istemesi gayet normaldir. Çünkü bu hak, başka birinin kendi eserleri üzerinde para kazanmasını engelleme imkanı sağlar. Sizce Banksy eserlerinin hakkını korumak adına kimliğini açıklar ve tüm gizemini kaybetmeyi göze alır mı? Kimliğini gizleyerek duvarla mülk sahibinin izni olmaksızın icra edilen söz konusu eserler fikri mülkiyet hukuku açısından koruma altında mıdır?

Hazırlayan: Zülal Ayyüce

İçeriği beğendiniz mi?

tr_TRTR

Moda

Hukuku

Eğitimleri

Başlıyor.

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp

Sign up for our Newsletter

iPhone

Lorem ipsum dolor sit amet

MacBook

Sed do eiusmod tempor incididunt

iPad

Tempor incididunt ut labore et dolore